Giriş Tarihi : Son Güncelleme :
Sosyal psikolog Philip Zimbardo 1971 yılında,insanların sosyal rollere nasıl tepki verdiğine dair bir deney düzenlemeye karar verdi. Zimbardo, Stanford Üniversitesi'nin Psikoloji Departmanı'nın bodrum katına inşa edilen sahte bir hapishane kullandı; mahkumlar ve gardiyanlar için ise bir grup üniversite öğrencisi seçti. Zimbardo deneklerine hangi role sahip olacaklarını seçme hakkı vermedi, rolleri onların haberi olmaksızın belirledi. Deneklere ise bunun 2 haftalık bir deney olacağını açıkladı.
GARDİYAN OLARAK SEÇİLEN ÖĞRENCİLERE NET UYARI: ŞİDDET YOK
Zimbardo, deneye başlamadan önce mahkûm olarak seçilen üniversite öğrencilerine deney süresince gardiyanların emirlerini dinleme zorunluluğu yükledi, gardiyan olarak seçilen öğrencileri ise mahkumlara sözlerini geçirebilmek için olabildiğince sert davranmalarını; ancak şiddete katiyen başvurmamalarını tembihledi.
GARDİYANLARA SOPA, MAHKÛMLARA ZİNCİR
Deneyde gardiyan olarak seçilen öğrenciler, tıpkı gerçek gardiyanlar gibi giydirildi, ellerine sopalar verildi. 'Mahkûm' öğrenciler ise oldukça bir mahkûm kıyafeti giydiler ve bileklerine birer zincir takıldı. Böylece deneyin gerçek hapishane ortamı yaratılma kısmı tamamlanmış oldu.
14 Ağustos 1971 günü, "mahkûm" konumunda olan öğrenciler kendi evleri önünde beklenmedik bir zamanda tutuklayarak deneye dahil edildiler. Öğrenciler, tüm gerçek tutuklanma prosedürlerinden geçirildi. Polis karakolundan sonra, sahte hapishaneye gerçek bir mahkûm taşıma aracıyla transfer edildiler.
Deney bu şekilde başladı ve sorunsuz bir ilk günden sonra, ikinci günde ortalık gerildi.
Gardiyan rolü verilen üniversite öğrencileri sadece birkaç gün içerisinde çarpıcı düzeyde sadistleşmeye başladı.
Mahkûm öğrencilere önce gizli daha sonra ise apaçık şiddet gösteren 'gardiyanlar', yemeklerini yemeyen mahkumlar için karanlık bir oda oluşturup mahkumları oraya hapsetmeye başladı.
Deney sadece role dayanıyordu ama 6 günde mahkumlar ile gardiyanlar arasındaki ilişki o kadar sadist ve vahşi bir hale gelmişti ki, Zimbardo beklediği süreyi tamamlayamadan deneyini sona erdirmek zorunda kaldı.
Bu deney ise insanlara güç verildiğinde ne kadar zalimleşebileceklerine dair bir kanıt olarak tarihte yerini aldı.
