İzmir'in Bergama ilçesi, Türkiye'nin önemli kültürel miras ustalarından birini kaybetmenin üzüntüsünü yaşıyor. Karabatak dericilik geleneği ve parşömen sanatının Türkiye'deki son büyük temsilcilerinden biri olarak bilinen, UNESCO tarafından "Yaşayan İnsan Hazinesi" unvanına layık görülen İsmail Araç, 93 yaşında hayatını kaybetti. Edinilen bilgilere göre İsmail Araç, yaşlılığa bağlı sağlık sorunları ve solunum yetmezliği nedeniyle evinde yaşamını yitirdi. Uzun yıllar boyunca Bergama'nın kültürel hafızasına katkı sunan Araç, özellikle parşömen üretimi ve geleneksel deri işçiliği alanındaki ustalığıyla tanınıyordu. Ustanın vefat haberi, ailesi, yakınları, sevenleri ve kültür-sanat camiasında derin bir üzüntüye neden oldu. Birçok kişi, Araç'ın Türkiye'nin somut olmayan kültürel mirası açısından taşıdığı değere dikkat çekerek onun kaybının büyük bir boşluk yarattığını ifade etti. Bergama'da düzenlenen cenaze töreni için öğle namazına müteakip Yeni Cami'de bir araya gelindi. Buradaki törene çok sayıda vatandaş ve sevenleri katılırken, dualar eşliğinde helallik alındı. Ardından İsmail Araç'ın cenazesi Bergama Mezarlığı'na götürülerek toprağa verildi.
71 YILLIK MESLEKİ DENEYİM
İnsanlık tarihine armağan edilen en önemli kültürel miraslardan biri olarak kabul edilen parşömen sanatının son büyük ustalarından İsmail Araç, 1933 yılında İzmir'in Bergama ilçesinde dünyaya geldi. Küçük yaşlardan itibaren geleneksel el sanatlarına ilgi duyan Araç, ilerleyen yıllarda bu ilgisini mesleğe dönüştürerek dericilik ve parşömen üretimi alanında ustalaştı. 1953 yılında Bergama'daki Tabakçılar Köprüsü altında dericilik mesleğine adım atan İsmail Araç, bu alandaki çalışmalarını aralıksız şekilde tam 71 yıl boyunca sürdürdü. Antik Çağ'dan günümüze uzanan parşömen üretim tekniğini hiçbir kimyasal madde kullanmadan, tamamen geleneksel yöntemlerle yaşatan ender ustalardan biri olarak tanındı. İsmail Araç, yalnızca üretimiyle değil, aynı zamanda bu kadim sanatın gelecek nesillere aktarılması için verdiği emekle de dikkat çekti. Ustalığı ve katkıları sayesinde 2017 yılında Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından "Somut Olmayan Kültürel Miras Taşıyıcısı" unvanına layık görüldü. Ardından 2021 yılında UNESCO tarafından "Yaşayan İnsan Hazinesi" olarak ilan edilerek uluslararası düzeyde de takdir topladı. Yıllar boyunca Bergama'nın kültürel kimliğine önemli katkılar sunan Araç, ürettiği parşömenler ve yetiştirdiği bilgi birikimiyle kentin hafızasında simge isimlerden biri haline geldi. Onun çalışmaları, yalnızca bir zanaatın yaşatılması değil, aynı zamanda binlerce yıllık bir kültürel geleneğin günümüze taşınması açısından da büyük önem taşıdı.
BERGAMA'NIN KÜLTÜREL HAFIZASI
Bergama Krallığı döneminde M.Ö. 2. yüzyılda geliştirilen en önemli yazı malzemelerinden biri olan parşömeni, İsmail Araç geleneksel yöntemlere sadık kalarak günümüze kadar yaşatmayı başardı. Araç, oğlak ve keçi derilerini titizlikle seçerek, bu derileri çeşitli aşamalardan geçirip yazı yazmaya uygun hale getiriyordu. Derilerin işlenme süreci; temizleme, germe, kazıma ve kurutma gibi oldukça zahmetli ve uzun emek gerektiren aşamalardan oluşuyordu. İsmail Araç, bu ağır fiziksel emeğe dayanan mesleği yıllar boyunca büyük bir özveriyle ve büyük ölçüde tek başına sürdürdü. -Özellikle "kavaleto" adı verilen geleneksel bıçakları kullanarak yaptığı ince işçilik, hem yerli hem de yabancı araştırmacıların ve sanat tarihçilerinin dikkatini çekti. Onun bu ustalığı, parşömen yapımının sadece bir zanaat değil, aynı zamanda kültürel bir miras olduğunu bir kez daha ortaya koydu. İsmail Araç'ın çalışmaları sayesinde, antik çağlardan günümüze uzanan bu kadim üretim geleneği canlı tutulmaya devam etti ve Bergama'nın kültürel değerleri arasında önemli bir yer edinmeyi sürdürdü.
