ABD ve İran arasındaki savaş satrancı devam ediyor. Ateşkes pamuk ipliğine bağlı. Bölgede sıcak çatışma ihtimali halen çok yüksek. İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, son iki gündür Pakistan Başbakanı Şerif, Umman Emiri Heysem bin Tarık bin Teymur Al Said ve Rusya lideri Vladimir Putin'le görüştü. ABD ile yaptıkları arka kapı görüşmelerinde son durumu değerlendirdiler. Arakçi'nin yeniden İslamabad'a gideceği konuşuluyor. Bu temaslar devam ederken, İran'ın Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif'e ilettiği yeni teklifinde önce boğaz krizinin çözülmesini, ardından uzun süreli ateşkes ya da kalıcı barış anlaşmasını öngörüyor. Nükleer müzakerelerin ise ancak bu aşamadan sonra başlaması planlanıyor. Beyaz Saray'dan iyi haber alan Amerikan Axios kanalına göre söz konusu önerinin bu anlaşmazlığı aşarak daha hızlı bir çözüm hedeflediği ifade ediliyor. Başkan Trump'a silahlı saldırının etkisi devam ederken, üst düzey ulusal güvenlik ekibiyle İran konusunu değerlendirmek üzere Durum Odası'nda bir toplantı yaptığı açıklandı. Trump, silahlı saldırının hemen sonrasında "Bu, beni durduramayacak. Bunun İran'la bir ilgisi var mı bilmiyorum. Bildiklerimize dayanarak öyle olmadığını düşünüyorum. Ama biz harika işler yapmaya devam edeceğiz" demişti. Toplantıda İran'ın son teklifinin müzakerelerdeki çıkmaz ve olası sonraki adımlar ele alındı öğrenildi. Beyaz Saray'ın İran'ın son teklifini aldığı, ancak ABD'nin bu öneriye nasıl yanıt vereceğini henüz belli olmadı. Eğer olumlu bir gelişme olursa, İran ile ABD'nin İslamabad'da 3-4 içinde tekrar masaya oturmaları bekleniyor. Olumlu gelişme olmazsa, ABD Başkanı Donald Trump'ın Hürmüz'ü açmak için indirme ve çıkarma birliklerine hareket emri vermesi, ağır bombardımanın başlatılması riskınin çok yüksek olduğu konuşuluyor.
TÜRKİYE'YE YÖNELDİLER
ABD ile İsrail'in İran'a saldırısı ve Tahran'ın da geniş alanı vurması, İran'ın vekili olarak Husilerin Babülmendep Boğazı'nı kapatması riski karşısında ORTADOĞU/AFRİKA'DA güvenlik dengelerini değiştirdi. Ateşkes sırasında en sık konuşulan konulardan birisi Hürmüz Boğazı olurken, diğeri uzun yıllardır yüzlerce milyar dolar ödeyip Batı ülkelerinin savunma şemsiyesi altına sığınan Körfez ülkelerinin GÜVENLİK ZAAFI oldu. Son derece gelişmiş hava savunma sistemleri sahada istenen sonucu veremedi. Birleşik Arap Emirlikleri, Suudi Arabistan, Katar gibi ülkeler kendileri için son derece stratejik olan yerleri tam anlamıyla koruyamadı. Bu ülkelerin İran savaşı sonrası yeni arayışlara gireceği belirtiliyor. Nitekim Pakistan-Suudi Arabistan arasındaki stratejik birliğe Türkiye'nin katılması ile Türk savunma sanayine yönelme eğilimi gündeme girdi. Pakistan ve Katar'ın Türkiye ile çok yakın beraberliğinin bu ittifakı kuvvetlendireceği ıfade ediliyor.
AFRİKA ÜLKELERİ
Körfez'in içine düştüğü bu durum sadece bölge ülkelerinde değil Afrıka ülkelerinde de bir farkındalık oluşturduğu gözleniyor. Batı menşeili kimi ürünlerin sahada istenen performansı veremediğini gören Afrika ülkeleri GÜÇLÜ TÜRKİYE DESTEĞİNE VE
TÜRK SAVUNMA SANAYİNE yöneldi. Başta, Nijerya ve Mali olmak üzere, bu noktada 'sahada kendini kanıtlayan, maliyet etkin ve hızlı teslimat kabiliyeti' ürünleri sunma özelliği olan TÜRKİYE'YE yöneldiler. Geçen hafta, Afrıka'da 42 Büyükelçiliği olan, THY'nin
Afrika'da 65 (Sina Yarımadası dahil) noktaya uçtuğu bir süreçte, Başkan Recep Tayyip Erdoğan-Türkiye, dikkat çeken jeopolitik hamle yaptı. Türkiye, Nijerya ile savunma ortaklığını güçlendirmek amacıyla Afrika ülkesinde devasa bir askeri eğitim tesisi kurma kararı aldı. Türkiye ile Nijerya Ortaklığı eğitim faaliyetlerinin ötesine geçerek teknoloji transferi ile savunma sanayi iş birliğini ve askeri yeteneklerin ortaklaşa geliştirilmesini de kapsıyor. Bu tesis sayesinde iki ülke arasındaki askeri iş birliği kalıcı bir mükemmeliyet merkezine dönüşecek. Anlaşma kapsamında, Nijerya ordusu personeli özel kuvvet operasyonları ile terörle mücadele ve istihbarat entegrasyonu gibi kritik alanlarda uzmanlaşacak. Ayrıca insansız hava araçlarına karşı savunma yöntemleri ile el yapımı patlayıcılarla mücadele konularında da teknik eğitimler verilecek. Türkiye ile Mali arasında, savunma sanayii ürünlerinin tedariki, teknoloji transferi ve güvenlik işbirliğini kapsayan "Savunma Sanayii İşbirliği Anlaşması" bulunuyor. Bu anlaşma, Mali'nin güvenlik ihtiyaçlarına yönelik Türk savunma sanayisi firmalarının teknik desteği gibi stratejik işbirliklerini içermektedir. Mali'nin terörle mücadele ve güvenlik ihtiyaçlarına karşı Türk yapımı zırhlı araçlar, silah sistemleri ve teknolojik çözümlerin sağlanması yoluna gidiliyor. Şu sıralar Afrika ülkelerinde Türk savunma sanayii ürünlerine talep artışı rekor seviyeye ulaşmış durumda. Gelinen noktada Türk savunma sanayii ürünleri 'birinci tercih' konumuna yükseldi.
ÜLKENİN ETKİ ALANLARI
Somali (TURKSOM): 2017'de açılan Mogadişu'daki üs, Türkiye'nin en büyük denizaşırı askeri eğitim tesisi olup, Somali ordusunun eğitim ve yapılandırılmasında kilit rol oynamaktadır. Libya: Vatiyye Hava Üssü ve Misrata Deniz Üssü'ndeki varlığıyla Trablus hükümetine savunma desteği sağlamaktadır. Nijer ve Sahel Bölgesi: Türkiye, Nijer'de büyük bir askeri üs kurma hazırlıklarıyla Sahra Altı Afrika'sındaki etkinliğini artırmayı hedeflemektedir. Savunma Sanayi İhracatı: Türkiye, Bayraktar TB2, TB3, Anka ve Aksungur SİHA'larını Cezayir, Fas, Mali, Nijer, Burkina Faso, Togo, Nijerya, Angola, Ruanda, Etiyopya ve Çad gibi çok sayıda Afrika ülkesine ihraç etmektedir. Askeri Ataşelik ve Eğitim: 19 Afrika ülkesinde askeri ataşelik bulunduran Türkiye, bölgesel güvenlik mimarisinde eğitim ve lojistik destekle "kapsamlı ortaklık" yaklaşımını uygulamaktadır. Afrika'nın en büyük savunma sanayii fuarı olan BAMEX fuarı 9-13 Kasım 2026 tarihleri arasında düzenleniyor. BAMEX (Bamako Expo) Savunma Sanayii Fuarı, Mali'nin başkenti Bamako'da düzenlenmektedir. Türk savunma sanayisi firmalarının katılımıyla gerçekleştirilen Bamako, Mali'deki fuar, Afrika pazarındaki savunma ihtiyaçlarını karşılamayı hedefleyen stratejik bir etkinlik olarak öne çıkmaktadır. BAMEX, Afrika'daki en büyük savunma sanayii organizasyonlarından biri olarak kabul edilmektedir. Türkiye çok geniş savunma sanayi ürünleriyle fuara katılacak. Fuarın ilk iki günü katılımcılar ürünlerini sergiliyor. Son iki gün ise o ürünler bizzat sahada test ediliyor. Bunun dünyada pek örneği yok. Geçen yıl BAYKAR, Aselsan, Roketsan, MKE başta olmak üzere çok sayıda firmanın katılım sağlamıştı. Bu yıl da 30'un üzerinde Türk firmasının katılması öngörülüyor. Türkıye'nin yerli/milli savunma sanayii ürünlerinın Afrika'nın ilgisini ve alımını gündeme taşıyacağı ifade ediliyor.
